Terug naar blog

Wat is CyFun? Niveaus, verificatie, NIS2-termijnen

17 november 202612 min leestijdCaner Korkut

CyFun® (CyberFundamentals) is het cybersecurityraamwerk van het Centrum voor Cybersecurity België (CCB). Het vertaalt de beveiligingsverplichtingen van de Belgische NIS2-wet naar een concrete lijst van maatregelen, ingedeeld in zekerheidsniveaus (Basic, Important en Essential), waarop u zichzelf scoort en die u daarna laat controleren door een onafhankelijke conformiteitsbeoordelingsinstantie. Voor essentiële entiteiten is die controle de manier waarop het CCB verwacht dat u uw conformiteit aantoont; voor belangrijke entiteiten en leveranciers is het de eenvoudigste manier om klanten en toezichthouder te tonen dat de basis op orde is. Deze gids legt uit wat CyFun is, hoe de niveaus werken, wat het verschil is tussen verificatie en certificering, hoe een beoordeling verloopt en welke NIS2-termijnen gelden, met links naar de officiële bronnen van het CCB.

Kernpunten

  • CyFun® is gratis en wordt uitgegeven door het CCB. Het steunt op NIST CSF, ISO/IEC 27001 en 27002, de CIS Controls en IEC 62443.
  • CyFun® telt drie zekerheidsniveaus: Basic en Important worden geverifieerd (ISO/IEC 17029), Essential wordt gecertificeerd (ISO/IEC 17021-1).
  • Alleen een conformiteitsbeoordelingsinstantie die door BELAC geaccrediteerd en door het CCB erkend is, kan u verifiëren of certificeren; een positief resultaat geeft een vermoeden van conformiteit met de NIS2-beveiligingsmaatregelen.
  • Essentiële entiteiten moeten tegen 18 april 2027 conformiteit op Essential-niveau aantonen, of via de overgangsaanpak van het CCB Essential halen tegen 18 april 2028.
  • CyFun® 2023 en CyFun® 2025 zijn beide beschikbaar tijdens een overgangsperiode die het CCB vastlegt; daarna wordt alleen de versie 2025 aanvaard.

Wat is CyFun (CyberFundamentals)?

Het CyberFundamentals Framework is een geheel van concrete cybersecuritymaatregelen dat het CCB opstelde voor Belgische organisaties van elke omvang. In plaats van nieuwe eisen te bedenken, selecteert het maatregelen uit gevestigde referenties (het NIST Cybersecurity Framework, ISO/IEC 27001 en 27002, de CIS Critical Security Controls en IEC 62443 voor industriële systemen) en gebruikt het geanonimiseerde gegevens over echte cyberaanvallen om de maatregelen te behouden die de meeste aanvallen tegenhouden. Het raamwerk, de zelfevaluatietools en de mappings naar andere normen zijn gratis beschikbaar in de CyberFundamentals-toolbox.

Er zijn twee versies in gebruik. CyFun® 2023 is de versie waarmee de meeste organisaties begonnen; CyFun® 2025, gepubliceerd in oktober 2025, is afgestemd op NIST CSF 2.0 en NIS2 en legt meer nadruk op de beveiliging van de toeleveringsketen, operationele technologie (OT) en governance door het bestuur. Beide zijn beschikbaar tijdens een overgangsperiode die het CCB vastlegt; daarna wordt alleen CyFun® 2025 nog aanvaard voor zelfevaluaties en beoordelingen door derden. Het CCB publiceert de exacte overgangsdata op cyfun.eu.

De CyFun-niveaus: Basic, Important en Essential

CyFun® is opgebouwd in cumulatieve lagen: Important bevat heel Basic, en Essential bevat beide. Elk niveau is ontworpen tegen een ander dreigingsprofiel, en het CCB stelt een selectietool ter beschikking om op basis van uw risicoanalyse het juiste niveau te kiezen. CyFun® 2023 had ook een startniveau, Small, voor een eerste zelfevaluatie, dat in CyFun® 2025 verdwenen is.

NiveauVoor wieAanpakType beoordeling
BasicKleinere belangrijke entiteiten, leveranciers van wie een basisniveau gevraagd wordtMaatregelen tegen courante, gekende cyberrisico’sVerificatie door een erkende CAB (verificatieverklaring)
ImportantDe meeste belangrijke entiteiten, essentiële entiteiten in het overgangstrajectVoegt maatregelen toe tegen gerichte aanvallen door actoren met gangbare vaardigheden en middelenVerificatie door een erkende CAB (verificatieverklaring)
EssentialEssentiële entiteiten, tenzij een gedocumenteerde risicoanalyse een lager niveau verantwoordtVoegt maatregelen toe tegen geavanceerde aanvallen door actoren met uitgebreide vaardigheden en middelenCertificering door een erkende CAB (certificaat)

Elke vereiste krijgt twee keer een maturiteitsscore van 1 tot 5: voor het beleid (is het vastgelegd en gedocumenteerd?) en voor de implementatie (wordt het ook echt toegepast, overal binnen de scope?). Sommige vereisten zijn kernmaatregelen, zoals back-ups, multifactorauthenticatie, patchbeheer of logging. Elk niveau heeft minimale maturiteitsscores die in het conformiteitsbeoordelingsschema van CyFun® vastliggen, en alle kernmaatregelen van het niveau moeten behaald zijn: een goed gemiddelde compenseert geen zwakke kernmaatregel. De officiële zelfevaluatietool toont de drempels en kernmaatregelen van uw niveau.

Wie heeft CyFun nodig in België?

De Belgische NIS2-wet van 26 april 2024, van kracht sinds 18 oktober 2024, en het koninklijk besluit van 9 juni 2024 maken van CyFun® de ruggengraat van de conformiteitsbeoordeling. In de praktijk gebruiken drie groepen het:

  • Essentiële entiteiten moeten een regelmatige conformiteitsbeoordeling ondergaan. Ze kunnen kiezen voor een CyFun®-certificering of -verificatie door een erkende CAB, een ISO/IEC 27001-certificering door een erkende CAB, of een inspectie door het CCB. Het CCB verwacht maatregelen op het niveau CyFun® Essential, tenzij een gedocumenteerde risicoanalyse een lager niveau verantwoordt (artikel 7 van het koninklijk besluit).
  • Belangrijke entiteiten moeten de NIS2-beveiligingsmaatregelen toepassen, zonder beoordelingsformaliteit. Het CCB houdt achteraf toezicht, bijvoorbeeld na een incident. Een vrijwillige CyFun®-verificatie, meestal op niveau Basic of Important, geeft hen een vermoeden van conformiteit.
  • Leveranciers en andere organisaties buiten NIS2 krijgen steeds vaker beveiligingsvragenlijsten van klanten die wel onder NIS2 vallen. Een CyFun®-label is een proportioneel en erkend antwoord, en het niveau Basic is een goed vertrekpunt voor elke kmo.

Weet u niet of u een essentiële of belangrijke entiteit bent, of buiten het toepassingsgebied valt? Bekijk welke sectoren onder NIS2 vallen in België, en lees onze gids over NIS2 voor de verplichtingen die verder gaan dan CyFun, zoals de melding van incidenten aan het CCB.

CyFun-verificatie of -certificering?

Beide termen zijn geen synoniemen. Verificatie geldt voor Basic en Important: de conformiteitsbeoordelingsinstantie toetst uw zelfevaluatie aan uw documentatie, controleert de kernmaatregelen en reikt een verificatieverklaring uit volgens ISO/IEC 17029. Certificering geldt voor Essential: een grondigere audit waarin u voor elke kernmaatregel bewijs van implementatie moet voorleggen, met als resultaat een certificaat dat, zoals andere certificeringen van managementsystemen volgens ISO/IEC 17021-1, een cyclus van drie jaar met jaarlijkse toezichtsaudits volgt.

In beide gevallen moet de beoordelaar een conformiteitsbeoordelingsinstantie (CAB) zijn die geaccrediteerd is door BELAC, de Belgische accreditatie-instelling (of door een gelijkwaardige Europese instelling), en erkend door het CCB. Het CCB publiceert de lijst van erkende CAB’s. Zodra de beoordeling afgerond is, bezorgt u het resultaat aan het CCB en kunt u een CyFun®-label aanvragen in het Safeonweb@work-portaal, dat u aan klanten en partners kunt tonen. Een positieve verificatie of certificering geeft een vermoeden van conformiteit met de NIS2-beveiligingsmaatregelen op het beoordeelde niveau.

Hoe verloopt een CyFun-beoordeling?

Het conformiteitsbeoordelingsschema van CyFun® legt voor elk niveau dezelfde grote stappen vast:

  1. Zelfevaluatie. U vult de zelfevaluatietool van het CCB in voor uw niveau en scoort de maturiteit van beleid en implementatie voor elke vereiste, met verwijzingen naar uw bewijs.
  2. Contract met een erkende CAB. U kiest een CAB uit de lijst van het CCB en spreekt de scope af (de hele organisatie, tenzij IT/OT-omgevingen fysiek of technisch gescheiden zijn) en de versie (2023 of 2025).
  3. Documentenreview. De beoordelaar bekijkt uw zelfevaluatie en de ondersteunende documenten: beleid, procedures, registraties.
  4. Controles ter plaatse. De beoordelaar controleert de kernmaatregelen in de praktijk, via interviews, observatie en steekproeven. Voor Essential is de audit grondiger en dekt hij het bewijs van implementatie voor elke kernmaatregel.
  5. Bevindingen. De CAB controleert of elke score door bewijs gestaafd is; een kernmaatregel die niet behaald is, blokkeert de conformiteit tot hij in orde is.
  6. Resultaat en label. De CAB reikt een verificatieverklaring (Basic, Important) of een certificaat (Essential) uit. Daarna kunt u het CyFun®-label aanvragen bij het CCB. Voor Essential volgen jaarlijkse toezichtsaudits en daarna de hercertificering.

CyFun en de NIS2-termijnen

De onderstaande data zijn die welke het CCB publiceert voor essentiële entiteiten die de CyFun®-route volgen. Organisaties die later binnen het toepassingsgebied vielen, controleren best hun eigen tijdlijn bij het CCB.

DatumWat geldt er
18 oktober 2024Inwerkingtreding van de Belgische NIS2-wet: alle essentiële en belangrijke entiteiten moeten de beveiligingsmaatregelen toepassen.
18 april 2026 (verstreken)Essentiële entiteiten moesten minstens een CyFun®-verificatie Basic of Important hebben, of aantoonbaar bezig zijn die te behalen bij een geaccrediteerde instantie.
18 april 2027Conformiteit op Essential-niveau (CyFun® Essential-certificaat) wanneer Essential het toepasselijke niveau is, of conformiteit met het lagere niveau dat door de risicoanalyse verantwoord is.
18 april 2028Overgangsaanpak: Essential behaald, voor entiteiten die een remediëringsplan met een CyFun® Important-verificatie indienden.

De overgangsaanpak komt uit een mededeling van de inspectiedienst van het CCB aan essentiële entiteiten; ze wijzigt de wettelijke verplichtingen en termijnen niet. Voor de details per route, zie de FAQ van het CCB over NIS2 en CyberFundamentals.

U voorbereiden op CyFun: zes stappen

Ter indicatie: een organisatie met een degelijke IT-hygiëne kan in ongeveer 2 tot 4 maanden klaar zijn voor een verificatie Basic of Important; een Essential-certificering vraagt doorgaans 6 tot 12 maanden remediëring. Het werk volgt op elk niveau hetzelfde pad:

  1. Bevestig uw categorie en niveau (1 tot 2 weken). Essentiële of belangrijke entiteit, scope van de beoordeling, CyFun®-niveau op basis van uw risicoanalyse en de selectietool van het CCB, en de versie die u toepast.
  2. Voer een begeleide zelfevaluatie uit (2 tot 4 weken). Scoor elke vereiste van uw niveau op beleid en implementatie, kernmaatregelen eerst. Dit is uw gapanalyse.
  3. Stel de roadmap op. Prioriteer de gaps, kernmaatregelen eerst, met verantwoordelijken en mijlpalen die aansluiten op de CCB-data. Voor essentiële entiteiten kan ze dienen als het remediëringsplan van de overgangsaanpak.
  4. Remedieer en documenteer. Schrijf het beleid en de procedures die CyFun® verwacht en implementeer de technische maatregelen (back-ups, MFA, patching, logging, leveranciersbeveiliging, incidentrespons met melding aan het CCB).
  5. Bouw het bewijsdossier. Eén dossier per vereiste en per kernmaatregel, gekoppeld aan de zelfevaluatie, gaandeweg opgebouwd in plaats van op het einde.
  6. Doe een pre-audit en leg de CAB vast (1 tot 2 weken vóór het bezoek). Test uw bewijs zoals de beoordelaar het zal doen, werk de laatste gaps weg en plan de CAB-datum tijdig: erkende beoordelaars zijn gegeerd vóór elke CCB-mijlpaal.

CyFun of ISO 27001?

Beide kunnen een vermoeden van conformiteit opleveren onder de Belgische NIS2-wet. CyFun® is gratis, voorschrijvend en gebouwd voor het CCB, waardoor het meestal de snelste route is voor een Belgische organisatie; ISO/IEC 27001 is een internationale norm voor een managementsysteem die loont wanneer buitenlandse klanten erom vragen, op voorwaarde dat de scope en de verklaring van toepasselijkheid aan de voorwaarden van het CCB voldoen. Veel organisaties combineren beide. Onze uitgebreide vergelijking, CyFun of ISO 27001 voor NIS2 in België, helpt u kiezen.

Hoe ICTLAB u klaarmaakt voor CyFun

ICTLAB bereidt u voor op de beoordeling; wij beoordelen of certificeren u niet, zodat de audit van de CAB onafhankelijk blijft. Onze compliancepraktijk wordt geleid door Caner Korkut, ISO 27001 Lead Implementer: we bevestigen uw categorie en niveau, voeren de zelfevaluatie uit met uw teams, stellen de roadmap op, implementeren de maatregelen en bouwen het bewijsdossier vóór het bezoek van de CAB. Bekijk onze begeleiding naar CyFun-verificatie of -certificering en onze begeleiding bij NIS2-compliance, of plan een verkennend gesprek van 30 minuten.

CyFun: veelgestelde vragen

Wat is CyFun, in eenvoudige woorden?

CyFun® (CyberFundamentals) is het gratis cybersecurityraamwerk van het Centrum voor Cybersecurity België (CCB): een lijst van concrete beveiligingsmaatregelen, gegroepeerd per zekerheidsniveau, waarop een organisatie zichzelf scoort en die ze door een onafhankelijke instantie kan laten controleren. Onder de Belgische NIS2-wet is het de referentiemanier om aan te tonen dat uw beveiligingsmaatregelen op orde zijn.

Is CyFun verplicht in België?

CyFun op zich is niet verplicht, maar voor essentiële entiteiten onder de Belgische NIS2-wet is een regelmatige conformiteitsbeoordeling dat wel, en CyFun®-certificering of -verificatie door een erkende conformiteitsbeoordelingsinstantie is een van de drie aanvaarde routes (naast ISO/IEC 27001-certificering en een inspectie door het CCB). Belangrijke entiteiten moeten de NIS2-maatregelen toepassen zonder beoordelingsformaliteit; een vrijwillige CyFun®-verificatie geeft hen een vermoeden van conformiteit.

Wat is het verschil tussen CyFun Basic, Important en Essential?

Het zijn cumulatieve zekerheidsniveaus, ontworpen tegen toenemende dreigingen. Basic dekt courante, gekende cyberrisico’s; Important voegt maatregelen toe tegen gerichte aanvallen door actoren met gangbare vaardigheden en middelen; Essential voegt maatregelen toe tegen geavanceerde aanvallers met uitgebreide middelen. Basic en Important worden geverifieerd, Essential wordt gecertificeerd. Elk niveau heeft minimale maturiteitsscores die in het conformiteitsbeoordelingsschema vastliggen, en elke kernmaatregel van het niveau moet behaald zijn.

Wie mag CyFun verifiëren of certificeren?

Alleen een conformiteitsbeoordelingsinstantie (CAB) die geaccrediteerd is door BELAC, of door een gelijkwaardige accreditatie-instelling, en erkend door het CCB. Het CCB publiceert de lijst van erkende CAB’s op Safeonweb@work. De consultant die u helpt voorbereiden, kan de verificatieverklaring of het certificaat niet uitreiken, zodat de beoordeling onafhankelijk blijft.

Hoelang duurt de voorbereiding op een CyFun-beoordeling?

Dat hangt af van uw niveau, omvang en vertrekpunt. Ter indicatie: een organisatie met een degelijke IT-hygiëne kan in ongeveer 2 tot 4 maanden klaar zijn voor een verificatie Basic of Important, terwijl een Essential-certificering doorgaans 6 tot 12 maanden remediëring vraagt. Een begeleide zelfevaluatie bij de start geeft de betrouwbaarste raming.

Moet ik CyFun 2023 of CyFun 2025 toepassen?

Beide versies zijn beschikbaar tijdens een overgangsperiode die het CCB vastlegt; daarna wordt alleen CyFun® 2025 nog aanvaard voor zelfevaluaties en conformiteitsbeoordelingen door derden. Het CCB publiceert de exacte overgangsdata op cyfun.eu. Start u vandaag een traject, dan bespaart vertrekken van CyFun® 2025 u een tweede migratie.

Wat zijn de CyFun-deadlines voor essentiële entiteiten?

Volgens het CCB moesten essentiële entiteiten tegen 18 april 2026 minstens een CyFun®-verificatie Basic of Important kunnen voorleggen, en moeten ze tegen 18 april 2027 conformiteit op Essential-niveau aantonen. Volgens de overgangsaanpak die het CCB in augustus 2026 communiceerde, kan een entiteit die daar nog niet staat een remediëringsplan met een CyFun® Important-verificatie indienen en Essential halen tegen 18 april 2028.

Algemene informatie op basis van de Belgische NIS2-wet van 26 april 2024, het koninklijk besluit van 9 juni 2024, het CyFun®-raamwerk en het conformiteitsbeoordelingsschema, en de FAQ en mededelingen van het CCB zoals beschikbaar op 17 november 2026; geen juridisch advies. Het CCB kan zijn richtlijnen en termijnen bijwerken: controleer altijd de recentste versie op de websites van het CCB, CyFun® en Safeonweb@work.

Hulp nodig met CyFun-begeleiding?

Haal tijdig het CyFun®-niveau dat het CCB verwacht. We bakenen uw NIS2-verplichtingen af, dichten de gaps op de CyFun®-kernmaatregelen en bereiden het bewijs voor dat uw conformiteitsbeoordelingsinstantie zal controleren, onder leiding van een ISO 27001 Lead Implementer.